Binnenkijken op Hamra Farm: signalen herkennen met BioSensors
Elke koe vertelt haar eigen verhaal
Geen twee koeien zijn precies hetzelfde. Daarom is het belangrijk om te weten wat normaal is voor elke individuele koe. Eet en herkauwt ze zoals gewoonlijk? Verandert haar activiteit? Blijft haar lichaamsconditie op peil? Wat gebeurt er met haar melk? En zijn er signalen die aangeven dat we haar wat beter in de gaten moeten houden?
Soms is het eerste teken dat er iets verandert maar heel klein. En met bijna 350 koeien in onze VMS-stal zijn zulke veranderingen niet altijd gemakkelijk op te merken.
En er gebeurt nog veel meer op Hamra Farm. Naast de zorg voor de melkveestapel en het jongvee verbouwt ons team gewassen voor voer en strooisel en beheren we zo'n 2.000 hectare bos. Het is een druk, actief melkveebedrijf waar altijd wel iets aandacht nodig heeft.
Om onze koeien goed in de gaten te kunnen houden, gebruiken we BioSensors en andere digitale hulpmiddelen. Daarmee kunnen we signaleren wanneer er bij een individuele koe iets afwijkt van wat voor haar normaal is.
Wat bedoelen we met BioSensors?
BioSensors zijn technologieën die informatie over individuele koeien verzamelen terwijl ze hun normale dagelijkse routine volgen. Ze helpen ons onder andere om activiteit en herkauwen, lichaamsconditie, vruchtbaarheid, melk en uiergezondheid te monitoren.
Loop door onze VMS-stal en je ziet verschillende van deze technologieën in de praktijk. Onze koeien dragen blauwe oorsensoren, bij het selectiehek naast de VMS staat een camera die automatisch de lichaamsconditie (BCS) bepaalt en tijdens het melken wordt de melk geanalyseerd. Dit levert informatie op over uiergezondheid, vruchtbaarheid, melksamenstelling en de stofwisselingsstatus van de koe.
Veel van deze informatie wordt verzameld terwijl de koeien gewoon hun dagelijkse routine volgen. Samen geven deze gegevens ons een completer beeld van elke koe en helpen ze ons te bepalen wanneer het verstandig is om een koe wat beter te bekijken.
Bekijk de video en hoor van onze Solution Managers welke BioSensors we op Hamra Farm gebruiken, hoe ze werken en hoe ze ons helpen bij het managen van de veestapel.
Van een verandering opmerken naar de koe vinden
Elke koe heeft haar eigen normale patroon. Behaviour Analysis helpt ons om dat patroon te volgen en op te merken wanneer er iets begint te veranderen.
De blauwe oorsensoren die onze koeien dragen, verzamelen gedurende de dag informatie over hun activiteit en gedrag. Behaviour Analysis gebruikt deze informatie om onder andere het eetgedrag, herkauwen en de activiteit te volgen. Belangrijk daarbij is dat het gedrag van een koe wordt vergeleken met haar eigen normale patroon.
Als een koe minder begint te eten, minder tijd besteedt aan herkauwen of minder actief wordt dan normaal, kan zo'n verandering haar onder onze aandacht brengen. Dat betekent niet direct dat we weten wat er aan de hand is. Het systeem stelt geen diagnose, maar geeft aan dat het verstandig kan zijn om deze koe te controleren.
In DeLaval Plus zien we meldingen en een overzicht van koeien die mogelijk onze aandacht nodig hebben. Zo kunnen we gerichter bepalen waar we onze tijd aan besteden, in plaats van erop te vertrouwen dat we toevallig op het juiste moment op de juiste plek zijn om een kleine verandering op te merken.
De oorsensoren communiceren ook met 21 antennes die verspreid door onze VMS-stal zijn geplaatst. Daarmee kan het systeem bepalen waar een individuele koe zich bevindt. De locatiegegevens geven bovendien extra context aan haar gedrag, bijvoorbeeld hoeveel tijd ze aan het voerhek of in verschillende delen van de stal doorbrengt.
Als Behaviour Analysis een koe onder onze aandacht brengt, kunnen we dus bekijken wat er is veranderd én waar ze zich bevindt. Vervolgens kunnen we zelf naar haar toe om haar te controleren.
In de praktijk helpt dit ons twee heel nuttige vragen te beantwoorden: Welke koe moeten we wat beter bekijken en waar is ze?
Dit alles vervangt natuurlijk niet het kennen van onze koeien of de tijd die we in de stal doorbrengen. Het helpt ons vooral om onze tijd en aandacht te richten op de koeien die dat nodig hebben.
Hoe werken oorsensoren en antennes samen?
1. De oorsensoren monitoren het gedrag.
Ze verzamelen 24 uur per dag bewegingsgegevens. Behaviour Analysis gebruikt deze gegevens om onder andere het eetgedrag, herkauwen en de activiteit te volgen en veranderingen ten opzichte van het normale gedrag van een koe te signaleren.
2. De antennes voegen locatie en extra context toe.
Ze ontvangen signalen van de oorsensoren. Zodra minimaal drie antennes het signaal van een oorsensor ontvangen, kan het systeem berekenen waar die koe zich in de stal bevindt. De locatie geeft bovendien meer inzicht in haar gedrag, bijvoorbeeld hoeveel tijd ze doorbrengt aan het voerhek, in de ligboxen of in verschillende delen van de stal.
Uiergezondheid goed in de gaten houden
Uiergezondheid houden we nauwlettend in de gaten. Een van de waarden die we daarbij volgen, is het celgetal.
Somatische cellen komen van nature voor in melk. Maar als het celgetal begint te stijgen, kan dat een signaal zijn dat er iets aan de hand is met de uiergezondheid.
Onze Herd Manager, Linda Thulin, besteedt veel aandacht aan het celgetal. Na jarenlang systematisch te hebben gewerkt aan een goede uiergezondheid, ligt het gemiddelde van onze veestapel rond de 110.000 tot 120.000 somatische cellen per milliliter melk.
Met DeLaval Milk Cell Analysis MCA kunnen we tijdens het melken het celgetal van individuele koeien volgen. Zien we een verandering, dan weten we dat het verstandig is om die koe beter te bekijken. Is haar celgetal plotseling gestegen? Blijft het verder oplopen? Kan er sprake zijn van een uiergezondheidsprobleem dat we moeten controleren?
Ook na een geval van mastitis is dit waardevol. We kunnen de koe blijven volgen en zien hoe haar celgetal zich in de loop van de tijd ontwikkelt.
Voor ons is dit nog een manier om te bepalen welke koeien extra aandacht nodig hebben.
Kijken naar de melksamenstelling
Wat kan de melk ons vertellen?
Op Hamra Farm willen we dat onze koeien goed produceren, maar we willen ook weten hoe ze daarmee omgaan.
Vooral het begin van de lactatie houden we nauwlettend in de gaten. Een koe produceert veel melk, haar voeropname verandert en ze spreekt haar lichaamsreserves aan. We willen weten of ze deze overgang doormaakt zoals we verwachten.
Juist dan kan de melk ons waardevolle informatie geven. DeLaval Milk Solids Analysis meet tijdens het melken het vet-, eiwit- en lactosegehalte, zodat we kunnen volgen hoe deze waarden zich bij een individuele koe ontwikkelen.
Als we zien dat er iets verandert, kunnen we dat combineren met wat we verder over de koe weten. Eet en herkauwt ze normaal? Verliest ze lichaamsconditie? Verandert haar melkproductie?
Het geeft ons niet meteen het volledige antwoord, maar het kan wel helpen om koeien te signaleren die we beter in de gaten moeten houden.
Inzicht in de vruchtbaarheidscyclus
Ook vruchtbaarheid is niet altijd even eenvoudig. Sommige koeien laten heel duidelijke tochtigheidssignalen zien, terwijl er bij andere koeien nauwelijks iets te zien is.
Met DeLaval RePro™ kunnen we tijdens het melken het progesterongehalte in de melk volgen en zien hoe dit gedurende de vruchtbaarheidscyclus van een individuele koe verandert.
Dat helpt ons om het juiste inseminatiemoment te bepalen, maar kan ons ook attenderen op afwijkingen. Als het patroon anders verloopt dan verwacht, weten we dat het verstandig kan zijn om dit verder te onderzoeken.
Voor ons is het daarmee weer een extra stukje informatie dat helpt bij het managen van de individuele koe.
Lichaamsconditie laat zien waar een koe naartoe gaat
Lichaamsconditie is net iets anders, omdat die ons inzicht geeft over een langere periode.
Koeien bouwen in verschillende fasen van de lactatie van nature lichaamsreserves op of spreken deze juist aan. Wat we vooral willen weten is: hoe ontwikkelt de lichaamsconditie van een individuele koe zich? Blijft deze op peil, of komt ze meer aan of valt ze meer af dan we zouden verwachten?
Op Hamra Farm staat de Body Condition Scoring-camera bij het selectiehek, bij de in- en uitgang van de VMS. De koeien lopen hier tijdens hun normale routine langs. Zo kunnen we veranderingen in lichaamsconditie over langere tijd volgen, zonder dat we hiervoor aparte metingen hoeven uit te voeren.
Dit is vooral waardevol later in de lactatie en tijdens de droogstand, wanneer we een koe voorbereiden op haar volgende lactatie.
We kunnen de lichaamsconditie ook combineren met wat we in de melk zien. Body Condition Scoring helpt ons te zien hoe een koe zich over langere tijd ontwikkelt, terwijl Milk Solids Analysis inzicht geeft in wat er op dat moment gebeurt.
Ook hier geldt: geen van beide geeft op zichzelf het volledige antwoord. Maar samen geven ze ons meer informatie om mee te werken.
Lichaamsconditie en melk samen bekeken
Lichaamsconditie wordt nog waardevoller wanneer we die combineren met wat de melk ons vertelt.
Body Condition Scoring geeft inzicht in de ontwikkeling over een langere periode en kan helpen om koeien te signaleren die mogelijk richting stofwisselingsproblemen gaan. Milk Solids Analysis geeft informatie over de actuele stofwisselingsstatus van de koe door tijdens het melken het vet-, eiwit- en lactosegehalte te meten.
Simpel gezegd: DeLaval Body Condition Scoring BCS helpt ons te zien waar een koe naartoe gaat, terwijl DeLaval Milk Solids Analysis MSA ons helpt te begrijpen wat er op dit moment gebeurt.
Dat onderscheid is belangrijk.
De gezondheid en productiviteit van een koe worden niet bepaald door wat er op één dag gebeurt. Door veranderingen over langere tijd te volgen, kan het team proactief werken: koeien ondersteunen tijdens verschillende fasen van de lactatie, mogelijke problemen vroegtijdig signaleren en actie ondernemen wanneer dat nodig is.
Alles bij elkaar brengen
En juist wanneer we al die informatie bij elkaar brengen, begint het totaalplaatje echt duidelijk te worden.
Een verandering in het herkauwen kan aangeven dat er iets anders is dan normaal. Een stijgend celgetal kan wijzen op iets rondom de uiergezondheid. De melk kan ons weer andere informatie geven. De lichaamsconditie laat zien wat er over een langere periode gebeurt, terwijl progesteron ons helpt de vruchtbaarheidscyclus te volgen.
Eén signaal kan ons een aanwijzing geven. Meerdere signalen samen geven ons meer context.
Dat betekent niet dat de technologie ons precies vertelt wat er met een koe aan de hand is of wat we vervolgens moeten doen. Het helpt ons vooral om te bepalen waar we beter naar moeten kijken.
En daarna doen we wat we altijd al hebben gedaan: naar de koe toe gaan, onze eigen ervaring gebruiken en bepalen of we actie moeten ondernemen.
Eén koe volgen over langere tijd
Linda Thulin, Herd Manager op Hamra Farm, vertelt wat dat in de praktijk betekent wanneer je een individuele koe over langere tijd volgt.
“Neem koe 302, Valerian. In 2025 produceerde ze 19.263,4 kg melk, de hoogste jaarproductie die dat jaar in Zweden werd geregistreerd voor een koe van het Zweedse roodbont ras.
“Natuurlijk is het fantastisch als een koe zoveel melk produceert. Maar voor mij gaat het niet alleen om hoeveel kilo melk Valerian geeft. Ik wil weten hoe het met haar gaat en ervoor zorgen dat we haar zo ondersteunen dat ze zo lang mogelijk gezond, comfortabel en productief blijft.
“Valerian doet het op dit moment erg goed. Inmiddels heeft ze in haar leven ongeveer 94.000 kg ECM geproduceerd, dus we hopen dat ze uiteindelijk misschien de 100.000 kg haalt.
“We proberen haar niet meer drachtig te krijgen. In deze fase gaat het er vooral om haar goed te blijven volgen en beslissingen te nemen op basis van hoe het met haar gaat.
“De lichaamsconditie is een van de dingen die we kunnen volgen. Ik wil niet alleen weten wat de lichaamsconditie van Valerian vandaag is. Ik wil vooral de ontwikkeling zien. Blijft haar conditie op peil of begint ze meer te verliezen dan we zouden verwachten?
“Als haar lichaamsconditie zich in de verkeerde richting ontwikkelt, willen we haar beter bekijken. Eet en herkauwt ze normaal? Wat speelt er verder? Moeten we naar haar rantsoen kijken? De body condition score geeft ons niet al die antwoorden, maar helpt ons wel te bepalen waar we verder naar moeten kijken.
“Uiergezondheid is iets anders waar ik extra goed op let. Het celgetal is voor mij heel belangrijk. Met Milk Cell Analysis kan ik tijdens het melken volgen wat er bij de individuele koe gebeurt. Als we een afwijkend celgetal zien, heeft dat meteen mijn aandacht.
“Bij een koe als Valerian wil ik niet alleen weten dat ze veel melk produceert. Ik wil ook weten dat haar uiergezondheid goed is. Als er iets begint te veranderen, wil ik dat kunnen zien en de kans hebben om haar beter te bekijken.
“En dan is er nog haar gedrag. Als Valerian plotseling anders begint te eten of herkauwen, of haar activiteit afwijkt van wat voor haar normaal is, is dat voor ons opnieuw een reden om haar te controleren.
“Voor mij zit daarin de meerwaarde. Het is niet één getal dat zegt of het goed of slecht gaat met Valerian. Het gaat erom dat we de verschillende stukjes informatie samenbrengen. We kennen onze koeien, en dit geeft ons een extra manier om veranderingen op te merken. Vervolgens kunnen we naar de koe toe gaan en zelf bepalen of we iets moeten doen.”
Wat vertelt de koe ons?
Valerian is maar één koe, maar ze laat goed zien waarom het waardevol is om verschillende soorten informatie samen te brengen.
Meer data verzamelen is niet het doel. Het gaat erom wat we met die informatie kunnen doen.
BioSensors vervangen niet onze kennis van de koeien of de ervaring van de mensen die dagelijks met ze werken. Ze geven ons een extra manier om veranderingen te signaleren, te bepalen welke koeien mogelijk onze aandacht nodig hebben en ze vervolgens zelf te gaan bekijken.
Want uiteindelijk is de belangrijkste vraag niet: “Hoeveel data hebben we?”
Maar: “Wat vertelt de koe ons en wat kunnen we met die informatie doen?”