
Schone loopgangen op Hamra Farm
Hoe schone loopgangen bijdragen aan koecomfort, efficiëntie en duurzaamheid op Hamra Farm
Schone loopgangen zijn misschien niet het eerste waar je aan denkt bij het ontwerpen van een stal, maar hun impact wordt al snel zichtbaar in de dagelijkse praktijk. Het schoonhouden van de loopgangen speelt een belangrijke rol bij het comfort van de koeien en de gezondheid van de klauwen. Daarnaast heeft het invloed op de dagelijkse werkzaamheden en op hoe soepel koeien zich door de stal bewegen. Gladde vloeren, vuile poten of storingen in het systeem maken snel duidelijk waar routines of onderdelen van het stalontwerp tekortschieten.
Tijdens het uitbreidingsproject van Hamra Farm besteedden we daarom veel aandacht aan mestmanagement en geautomatiseerde mestverzamelaars bij het ontwerp van de nieuwe stallen. De mestafvoer en mestrobots werden volledig geïntegreerd in het stalontwerp. Zo ontstaan schone en droge loopoppervlakken die bijdragen aan koecomfort en klauwgezondheid, terwijl tegelijkertijd een betrouwbare dagelijkse werking en efficiënte bedrijfsvoering worden ondersteund.
Door geautomatiseerde oplossingen, robuuste techniek en een gesloten mestkringloop te combineren, laat deze aanpak zien hoe doordachte planning niet alleen het welzijn van de koeien ondersteunt, maar ook bijdraagt aan de prestaties van het melkveebedrijf als geheel.
Hieronder laten we zien welke keuzes zijn gemaakt, welke aspecten prioriteit kregen en waarom deze belangrijk zijn voor de dagelijkse bedrijfsvoering in de stal.
Mestverwijdering in de VMS-stal
In deze video laat William Eriksson zien hoe mestrobots en mestschuiven in de VMS-stal van Hamra Farm zorgen voor schone loopgangen. Hij legt uit hoe de systemen bijdragen aan koecomfort, klauwgezondheid en een efficiënte dagelijkse bedrijfsvoering.
Waarom schone loopgangen belangrijk zijn voor de gezondheid, het gedrag en de prestaties van koeien
Voor melkkoeien is de conditie van het loopoppervlak van grote invloed op hun gezondheid, gedrag en melkproductie.
Risico op letsel
Natte of vervuilde vloeren vergroten het risico op uitglijden en zorgen voor extra belasting van de klauwen en gewrichten. Daardoor neemt op termijn de kans op kreupelheid en klauwaandoeningen toe. Koeien kunnen voorzichtiger gaan lopen, kortere passen nemen of bepaalde delen van de stal zelfs vermijden. Dit verstoort het natuurlijke koeienverkeer en kan de doorstroming in de stal negatief beïnvloeden.
Veranderingen in gedrag
Wanneer lopen minder comfortabel wordt, verandert ook het gedrag van koeien. Ze kunnen langer blijven staan, bezoeken aan het voerhek of de drinkbak uitstellen, of minder bereid zijn om naar de melkrobot te lopen. In automatisch gemolken stallen kan dit leiden tot minder vrijwillige bezoeken aan de melkrobot, waardoor koeien vaker opgehaald moeten worden en meer aandacht van de veehouder nodig hebben.
Klauw- en uierhygiëne
Schone loopgangen verminderen langdurig contact tussen klauwen en mest. Dit ondersteunt een goede klauwhygiëne en helpt de infectiedruk te verlagen. Daarnaast blijven uiers en spenen schoner, wat vooral in VMS-stallen belangrijk is voor een efficiënte voorbereiding op het melken en een goede melkhygiëne.
Melkproductie en efficiëntie
Schone en droge loopgangen zorgen ervoor dat koeien zich gemakkelijk kunnen verplaatsen tussen de ligboxen, het voerhek, de drinkbakken en de melkrobots. Hierdoor behouden koeien een regelmatig voer- en melkpatroon, wat bijdraagt aan een stabiele melkproductie. Daarnaast zijn er minder verstoringen in het koeienverkeer en hoeven koeien in automatisch gemolken stallen minder vaak opgehaald te worden voor een bezoek aan de melkrobot.
Schone loopgangen met mestrobots in de VMS-stal van Hamra Farm
In de VMS-stal van Hamra Farm wordt de mest verwijderd met DeLaval mestrobots, die specifiek zijn gekozen voor de eisen van automatisch melken. In tegenstelling tot traditionele mestschuiven, die de mest door de loopgangen verplaatsen, nemen de robots de mest direct van het loopoppervlak op en voeren deze af. Hierdoor komen de klauwen van de koeien minder in contact met mest dan bij conventionele schuifsystemen.
In de VMS-stal zijn vier DeLaval mestrobots actief: drie in het hoofdgedeelte van de stal en één in de VIP-ruimte. Iedere robot is toegewezen aan een specifiek deel van de stal en volgt een vaste reinigingsroute. Dat zorgt voor een voorspelbare werking en een betrouwbare mestverwijdering in de verschillende zones van de stal. Het systeem is ontworpen om ook bij volledige bezetting van de stal, met circa 350 koeien, betrouwbaar te functioneren. Zo blijft de capaciteit op peil wanneer het aantal dieren toeneemt.
Deze manier van mestverwijdering is vooral belangrijk in stallen met automatische melksystemen, omdat de staat van de loopgangen direct van invloed is op het koeienverkeer. Koeien moeten zich dag en nacht comfortabel en zeker voelen wanneer zij naar en van de melkrobot lopen. Gladde of sterk vervuilde loopoppervlakken kunnen het aantal vrijwillige bezoeken aan de melkrobot verminderen en ervoor zorgen dat koeien vaker moeten worden opgehaald. Dit heeft gevolgen voor zowel de arbeidsefficiëntie als de prestaties van het totale systeem. Een consistente reiniging van de loopgangen ondersteunt een vlotte doorstroming van koeien en helpt het melksysteem optimaal te functioneren.


Parkeer- en laadstations
Elke mestrobot beschikt over een eigen parkeer- en laadstation.
Tijdens het opladen lossen de robots de verzamelde mest automatisch in een afvoerleiding die is aangesloten op de opvangput van de VMS-stal. Deze opvangput ontvangt uitsluitend mest uit de VMS-stal.
De andere stallen, de jongveestal en de droogstands- en afkalfstal, beschikken over aparte opvangputten. In totaal zijn er op het bedrijf drie opvangputten, één voor elke stal. Alle opvangputten zijn uitgerust met mestpompen die de mest naar de mestopslag pompen.
Opvangputten
Tijdens het opladen lossen de robots de verzamelde mest automatisch in een afvoerleiding die uitkomt in de opvangput van de VMS-stal. Deze opvangput verwerkt uitsluitend mest afkomstig uit de VMS-stal.
In totaal beschikt het bedrijf over drie opvangputten. De jongveestal heeft een eigen opvangput, terwijl de droogstands- en afkalfstal een gezamenlijke opvangput delen. Alle opvangputten zijn voorzien van mestpompen die de mest naar de mestopslag transporteren.

Ontworpen voor frequente en consistente reiniging
Onze opzet maakt het mogelijk om de loopgangen de hele dag door schoon te houden, inclusief drukbezochte zones zoals oversteken.
In de VMS-stal is het mestverwijderingssysteem ontworpen om mest regelmatig uit de verschillende delen van de stal te verwijderen, doorgaans iedere twee uur. Hierdoor krijgt mest minder kans om op te hopen, uit te drogen of verder door de stal te worden verspreid, vooral op plekken waar koeien veel lopen en samenkomen.
In de praktijk ervaren we dat deze aanpak bijdraagt aan:
- Schonere en drogere loopgangen, waardoor koeien zich met meer vertrouwen en comfort door de stal bewegen.
- Betere klauw- en poothygiëne, doordat langdurig contact met mest wordt beperkt en de klauwgezondheid wordt ondersteund.
- Een soepelere doorstroming van koeien, vooral rond de melkrobots en andere drukbezochte plekken, met minder aarzelende of terughoudende koeien.
- Een consistenter voer- en melkpatroon, omdat koeien zich gemakkelijker verplaatsen tussen de ligboxen, het voerhek, de drinkbakken en de melkrobots.
- Minder noodzaak om koeien op te halen, wat de dagelijkse arbeidsefficiëntie in een automatisch gemolken stal verbetert.
- Eenvoudigere observatie van beweging en looppatroon, waardoor signalen van ongemak of mobiliteitsproblemen eerder kunnen worden herkend.
- Stabielere omstandigheden gedurende het hele jaar, ook wanneer mestvolumes en vochtigheidsniveaus variëren.
Het resultaat is een stal met schonere loopgangen, rustiger koeienverkeer en een omgeving die koecomfort, melkproductie en een efficiënte dagelijkse bedrijfsvoering ondersteunt.

De inrichting van de loopgangen draagt bij aan een goede klauwgezondheid. Doordat de mestrobot de mest opneemt in plaats van deze voor zich uit te schuiven, blijven de klauwen en poten van de koeien schoner. Dat komt zowel de klauwgezondheid als de uierhygiëne ten goede. De robot beweegt zich langzaam door de stal en koeien kunnen deze eenvoudig passeren, wat bijdraagt aan een rustige sfeer in de koppel. Daarnaast zijn de meeste loopgangen voorzien van rubberen loopmatten. Deze bieden extra grip, ondersteunen een gezonde klauwverzorging en stimuleren natuurlijk loopgedrag.
Linda Thulin

Mestverwijdering en stalontwerp gaan hand in hand
Comfortabele loopoppervlakken die natuurlijk gedrag ondersteunen
In de VMS-stal zijn alle loopgangen, met uitzondering van de voergangen langs het voerhek, voorzien van rubberen loopmatten van 18 mm. Deze bieden een comfortabel en stroef loopoppervlak dat natuurlijk loopgedrag ondersteunt en de belasting van klauwen en gewrichten vermindert.
De voergangen zijn bewust niet voorzien van rubbermatten om natuurlijke slijtage van de klauwen te stimuleren. Dit wordt ondersteund door regelmatig bekappen als onderdeel van het standaard koppelmanagement.
De combinatie van een doordacht vloerontwerp en een efficiënte mestverwijdering draagt bij aan dierenwelzijn, een vlotte doorstroming van koeien en een soepele dagelijkse bedrijfsvoering binnen het automatische melksysteem.
Een gesloten mestsysteem voor minder emissies
Vanaf het moment dat de mest wordt opgevangen, werkt het mestsysteem op Hamra Farm als een gesloten systeem. Zowel de opvangputten als de mestopslag zijn afgedekt, waardoor het contact tussen mest en lucht wordt beperkt. Dit helpt de uitstoot van ammoniak te verminderen, geuroverlast te beperken en waardevolle nutriënten beter te behouden. Door de mest af te schermen van de buitenlucht worden emissies verlaagd, blijft de geurbelasting beperkt en gaan minder voedingsstoffen verloren.
Vanuit de opvangput wordt de mest via een leiding met grote diameter naar de mestopslag gepompt. Door de mest goed te mengen ontstaat een homogene samenstelling, wat het verpompen efficiënter maakt en de kans op verstoppingen verkleint. Een betrouwbare werking van dit deel van het systeem is essentieel, omdat verstoringen direct invloed hebben op de volledige mestketen.
Zo worden de loopgangen op Hamra Farm schoongehouden.
In deze video legt Gökhan Kaplan, DeLaval solutionspecialist voor stallen en mestsystemen, uit hoe het mestsysteem ervoor zorgt dat de loopgangen schoon blijven.
Duurzame mestverwijdering in de jongveestal
Waar in de VMS-stal mestrobots worden gebruikt, worden de loopgangen in de jongveestal gereinigd met conventionele mestschuiven met een zwaar kettingsysteem.
Deze oplossing is gekozen om aan te sluiten bij het stalontwerp, het koeienverkeer en de managementroutines in de jongveestal. De bewegingen van de dieren zijn er voorspelbaarder, de indeling is eenvoudiger en voortdurende toegang tot melkrobots is niet nodig. In deze situatie biedt een robuust mestschuifsysteem een effectieve, duurzame en onderhoudsarme manier om de loopgangen schoon te houden.
Deze oplossing verschilt van de mestrobots in de VMS-stal, waar flexibele, frequente en gerichte reiniging nodig is op drukbezochte plekken rond de melkrobots en oversteken. Door in verschillende delen van het bedrijf verschillende systemen toe te passen, kan de mestverwijdering worden afgestemd op de specifieke behoeften van elke stal, terwijl alles deel blijft uitmaken van één geïntegreerd totaalconcept.

Eén bedrijf, verschillende oplossingen – één totaalconcept
Er bestaat niet één beste oplossing voor het reinigen van loopgangen in ligboxstallen. Spoelsystemen, mestschuiven en mestrobots hebben allemaal hun plaats, afhankelijk van het stalontwerp, het ligbedmateriaal, de beschikbare arbeid en de prioriteiten binnen het bedrijfsmanagement.
Op Hamra Farm is de mestverwijdering afgestemd op die verschillen:
- mestrobots in de VMS-stal
- conventionele mestschuiven in de jongveestal
- een gesloten mestsysteem voor opslag en nutriëntenbeheer
Schone loopgangen zijn meer dan alleen een kwestie van hygiëne. Ze vormen de basis voor koecomfort, betrouwbare dagelijkse routines en duurzame bedrijfsprestaties, zowel nu als op de lange termijn.
Reinigingssystemen voor loopgangen in melkveestallen
Welke systemen worden gebruikt om loopgangen in melkveestallen schoon te houden?
Voor het schoonhouden van loopgangen in melkveestallen worden onder andere mestrobots, mestschuiven en spoelsystemen gebruikt. De keuze voor een systeem voor mestverwijdering hangt af van factoren zoals het stalontwerp, het type huisvesting, het klimaat en de bedrijfsvoering.
Wat zijn traditionele mechanische mestschuiven?
Traditionele mechanische systemen, zoals hydraulische mestschuiven, kettingmestschuiven of metalen schuiven, verplaatsen mest op vaste tijdstippen door de loopgang naar een dwarsgang of mestgoot. Deze systemen zijn robuust en worden veel toegepast, vooral in koudere klimaten. Meestal reinigen ze de loopgangen op vaste momenten en niet continu.
Wat is spoelen van loopgangen met water?
Bij spoelsystemen wordt op vaste intervallen een grote hoeveelheid water gebruikt om mest via goten of kanalen naar een opvang- of scheidingssysteem af te voeren. Deze methode kan effectief zijn onder de juiste omstandigheden, maar is afhankelijk van een betrouwbare watervoorziening en voldoende afvoercapaciteit.
Wat zijn mestrobots?
Mestrobots zijn autonome systemen die loopgangen meerdere keren per dag reinigen. Ze maken een flexibele reinigingsfrequentie en gerichte inzet mogelijk, waardoor loopoppervlakken schoner en droger blijven zonder de koeien te verstoren.
Waarom Hamra Farm geen spoelsysteem voor loopgangen gebruikt
Waarom heeft Hamra Farm ervoor gekozen om geen spoelsysteem voor loopgangen te gebruiken?
Op Hamra Farm worden geen spoelsystemen voor loopgangen gebruikt vanwege de klimaatomstandigheden, duurzaamheidsoverwegingen en lokale wetgeving.
Hoe beïnvloedt het klimaat deze keuze?
Tijdens lange, koude winters lopen spoelsystemen risico op bevriezing van loopgangen, goten en leidingen.
Hoe zit het met waterverbruik en mestbeheer?
Spoelsystemen vereisen grote hoeveelheden water en voldoende opslagcapaciteit. Op Hamra Farm is het mestverwerkingssysteem ontworpen als een gesloten mechanisch systeem om het waterverbruik te beperken, een gecontroleerd nutriëntenbeheer te ondersteunen en emissies uit blootgestelde mest te verminderen.

Belangrijkste inzichten
Hier zijn enkele van de belangrijkste inzichten uit de manier waarop de reiniging van de loopgangen op Hamra Farm is ontworpen en georganiseerd:
- Schone loopgangen vormen de basis voor koecomfort. Droge, stroeve loopoppervlakken ondersteunen een vlotte verplaatsing van de koeien, verminderen de belasting van klauwen en gewrichten en helpen natuurlijk koegedrag te behouden.
- Frequente en consistente reiniging is belangrijker dan incidenteel schoonmaken. Regelmatige mestverwijdering voorkomt ophoping van mest, verlaagt het risico op uitglijden en zorgt ervoor dat drukbezochte zones goed blijven functioneren.
- De keuze van het mestverwijderingssysteem moet aansluiten bij de functie van de stal. Mestrobots ondersteunen flexibele en gerichte reiniging in stallen met automatische melksystemen, terwijl robuuste mestschuiven goed passen in jongveestallen.
- Vloeren en mestverwijdering werken samen. Rubberen loopmatten in combinatie met effectieve mestverwijdering ondersteunen de klauwgezondheid, bieden goede grip en bevorderen natuurlijk loopgedrag, terwijl loopgangen zonder matten bij het voerhek bijdragen aan natuurlijke slijtage van de klauwen.
- Schone loopgangen ondersteunen niet alleen de hygiëne, maar ook de prestaties van het systeem. Goede loopomstandigheden zorgen ervoor dat koeien zich gemakkelijk blijven verplaatsen naar voer, water en de melkrobots, waardoor minder vaak ingrijpen of ophalen nodig is.
- Gesloten mestsystemen ondersteunen duurzaamheidsdoelstellingen. Afgesloten mestopslag en mestverwerking helpen emissies, geurhinder en nutriëntenverliezen te beperken en dragen bij aan een betrouwbare werking op lange termijn.
Volgende artikel in deze blogserie: Een nadere blik op de DeLaval Flexibele koeborstel (SCB) en hoe koeverzorging bijdraagt aan comfort, gedrag en dierenwelzijn op Hamra Farm.
Blijf ons volgen.