Wanneer keek je voor het laatst écht naar de spenen?

Speenconditie beoordelen voor het juiste advies vanuit DeLaval

Melken is vaak een routine. De volgorde zit in de vingers, de handelingen volgen elkaar automatisch op. Zeker met een automatisch melksysteem loopt alles vlot door. Efficiënt? Meestal wel. Maar kijk je nog écht? Want net daar zit vaak winst. De speen vertelt namelijk elke dag een verhaal. Over hoe het melken verloopt, over belasting tijdens de melkbeurt en over risico’s voor de uiergezondheid. Niet pas wanneer er problemen zijn, maar elke melkbeurt opnieuw. Je moet alleen weten waar je op moet letten.

De speen: klein detail, grote informatiebron

Spenen reageren continu op wat er gebeurt. Ze geven signalen af, vaak subtiel, maar duidelijk voor wie ze leert lezen:

• Hoe ziet de speenhuid eruit?
• Is de speenpunt ruw of glad?
• Blijft er vuil achter na de voorbehandeling?
• Verkleuren de spenen na het afnemen van het melkstel?

Vaak worden deze signalen pas serieus genomen als er al problemen zijn. Terwijl ze net een vroegtijdige waarschuwing kunnen zijn.

Vanuit die gedachte werken we bij DeLaval vanuit het Teat First‑concept: de speen centraal zetten en het volledige melkproces als één geheel bekijken. Niet door meer te doen, maar door gerichter te kijken en slimmer af te stemmen op de vier fases van het melkproces.

1. Vooraf: een goede start maakt het verschil

Voorbehandelen is meer dan ‘even schoonmaken’. Reinigen verwijdert vuil en kiemen, stimulatie zet de melkafgifte op gang. Beide zijn nodig, en ze beïnvloeden elkaar. De speen geeft hier al duidelijk feedback:

• Is de speen na het voorbehandelen nog nat of juist mooi droog?
• Blijft er vuil achter aan de speenpunt?
• Reageert de koe rustig op de aanraking?

Dit zegt iets over de gekozen methode, het product en de rust in de melkstal. Een goede voorbehandeling zorgt niet alleen voor een vlotte start, maar ook voor een gelijkmatig en rustig melkproces verderop.

Wil je zelf toetsen of jouw voorbehandelroutine echt effectief is? Met de speenpunthygiënescore krijg je snel en praktisch inzicht in hoe schoon en droog de speen na de voorbehandeling is.

Voorbehandeling met DeLaval Biocell

2. Aansluiten: timing en balans

Het moment van aansluiten is cruciaal. Te vroeg aansluiten betekent melken zonder optimale melkafgifte. Te laat aansluiten zorgt voor wachttijd en onrust. In beide gevallen krijgt de speen extra belasting. Ook hier ‘spreekt’ de speen:

• Komt de melkstroom meteen goed op gang?
• Hangt het melkstel stabiel en mooi onder de koe?

Dit zijn geen details, maar duidelijke aanwijzingen over timing en melkstelpositie, twee sleutels voor een efficiënte melkbeurt.

3. Melken: koevriendelijk melken loont

Tijdens het melken zie je niet wat er in de melkbeker gebeurt. Daardoor wordt deze fase soms onderschat. Maar juist hier maken techniek, productkeuze en afstellingen het verschil. Blind melken, een verkeerde tepelvoering of instellingen die niet meer passen bij het koppel, laten duidelijke sporen na. Denk aan:

• een ruwe speenpunt
• een zwelling of verkleuring
• duidelijke afdrukken

Een passende tepelvoering speelt hierin een grotere rol dan vaak wordt gedacht. Omdat elke situatie anders is, kan gericht tepelvoeringadvies helpen om melken beter af te stemmen op koe, melkstel en bedrijfsomstandigheden. Bij DeLaval kijken we graag met je mee voor een tepelvoeringadvies. 

Efficiënt melken is niet zo snel mogelijk leeg melken, maar koevriendelijk en met respect voor de speen. Door het melkproces continu af te stemmen op de melkstroom van de koe wordt onnodige speenbelasting voorkomen. DeLaval Flow‑Responsive Milking (FRM) volgt dit principe en helpt zo comfort, melktijd en uiergezondheid in balans te houden.

Speenmeting voor de juiste tepelvoering (foto: Royal A-ware)

4. Achteraf: bescherming na het melken

Na het afnemen van het melkstel is de speen extra kwetsbaar. Het speenkanaal staat nog open en mastitiskiemen krijgen een kans. Een goede nabehandeling:

• doodt kiemen snel af
• ondersteunt de speenhuidconditie

Kijk ook hier goed naar de speen. Is de huid soepel of net schraal? Is de speen voldoende bedekt? Dat kun je zelf goed beoordelen. Met een speenconditiescore zie je objectief hoe de speenhuid reageert op het melkproces en of aanvullende bescherming nodig is.

Alleen wanneer nabehandelen direct en consequent gebeurt met een goed gekozen speendip, krijgt de speen de bescherming die ze nodig heeft.

Alles hangt samen

Melken is geen reeks losse handelingen. Het is één proces, waarin elke stap invloed heeft op de volgende. De speen vormt de rode draad.

Wie de signalen van de speen serieus neemt, ziet sneller waar winst te halen valt in melkafgifte, arbeid en uiergezondheid. Bij DeLaval denken we graag met je mee en leggen we de focus op wat de speen laat zien. Niet om alles anders te doen, maar om bewuster te melken. Want vaak zit de grootste verbetering niet in meer werk, maar in slimme keuzes.

Nabehandeling met een speendesinfectiemiddel in de DeLaval VMS V300-melkrobot