Koele koeien, hoge opbrengsten: DeLaval Cow Cooling en stalventilatie

Hoeveel inkomen loop jij dit jaar mis door de steeds vaker terugkerende en langer durende hitte? Hittestress bij koeien is een reëel en groeiend probleem. De zomers worden warmer, 2023 en 2024 waren wereldwijd recordwarm en ook 2025 was uitzonderlijk heet. Gelukkig heeft DeLaval een oplossing die zowel de koe als de melkveehouder verlichting biedt: een goed doordacht systeem van Cow Cooling en stalventilatie. 

Als voorbeeld van hoe het kan lopen vertellen we in dit artikel het verhaal van Bart*, melkveehouder in de Benelux, deel 1.

De middagzon brandt op het golfplaten dak van een melkveestal in Vlaanderen. Binnen probeert melkveehouder Bart zijn veestapel koel te houden. De hoogproductieve Heidi 124 staat hijgend bij de drinkbak, haar tong uit de bek en flanken die snel op en neer gaan. De thermometer in de stal tikt 30°C aan en de luchtvochtigheid is benauwend hoog. Heidi heeft nauwelijks nog trek in haar voer en de melkproductie van de gehele veestapel zakt zienderogen. Bart veegt ook zelf het zweet van zijn voorhoofd en maakt zich toenemend zorgen; hoeveel inkomen zal hij dit jaar verliezen door deze steeds vaker terugkerende en langer durende hitte?

Dit scenario is inmiddels voor veel melkveehouders in de Benelux herkenbaar. Hittestress bij koeien is een reëel en groeiend probleem. De zomers worden warmer, 2023 en 2024 waren wereldwijd recordwarm en ook 2025 was uitzonderlijk heet. Gelukkig heeft DeLaval een oplossing die zowel de koe als melkveehouder verlichting biedt: een goed doordacht systeem van Cow Cooling en stalventilatie. In dit kennisartikel duiken we op verhalende wijze in de DeLaval-wereld van Cow Cooling. We laten zien welke voordelen dat biedt voor de koegezondheid, melkproductie en melkkwaliteit, en hoe het een merkbaar financieel rendement kan opleveren.  

Koe produceert warmte van 15 volwassenen

Koeien zijn van nature minder hittebestendig dan mensen. Ze hebben een inwendig ‘kacheltje’, dat 24 uur per dag aanstaat. Een hoogproductieve melkkoe die 45 liter per dag geeft, produceert bijna 1900 watt aan lichaamswarmte, vergelijkbaar met de warmteproductie van vijftien volwassen mensen. 

Tegelijk kunnen koeien die hitte maar beperkt kwijt: hun huid koelt door verdamping slechts een tiende van wat het menselijk lichaam kan. Boven de 20-22°C begint een koe al moeite te krijgen om haar warmte kwijt te raken. Bij 25-27°C (afhankelijk van de luchtvochtigheid) komen melkkoeien in de gevarenzone van hittestress. 

Als de koe haar warmte niet kwijt kan 

Hittestress is een sluipend probleem dat zich uit in lichamelijke signalen en productieverlies. Koeien gaan hijgen, zweten (voor zover ze dat kunnen), drinken extra veel en blijven vaker staan om warmte kwijt te raken in plaats van liggen in de ligboxen. Koeien met hittestress hebben minder eetlust, waardoor de voeropname daalt. Bij matige hittestress is de voeropnamen al 10–15% minder en bij ernstige hitte nog veel meer. Minder voer betekent minder energie voor melkproductie, en dat zien we direct terug in de koeltank.

De melkproductie kan in een hittegolf tot wel 25% kelderen. Praktijkervaringen bevestigen dit: melkfabrieken rapporteren dat hete dagen leiden tot merkbaar minder melk, soms vier liter per koe per dag minder. Melkveehouder Bart merkt het ook: na een week hitte had hij honderden liters minder melk geleverd. Ter illustratie: een kudde van 100 koeien die dagelijks 4 liter minder geeft, produceert op weekbasis ongeveer 2800 liter minder melk bij 0,50 euro per liter is dat al gauw ruim 1.400 euro minder omzet per week.

Problemen met vruchtbaarheid en groei

Maar het verlies blijft niet beperkt tot de melkgift van dit moment. Hittestress beïnvloedt de hele koe, de gevolgen werken op lange termijn door. De hormoonhuishouding raakt verstoord en koeien worden moeilijker drachtig. 

Als koeien het te warm hebben, laten ze hun tocht minder duidelijk zien en kan de eisprong onregelmatig worden. Het resultaat: lagere vruchtbaarheid en langere tussenkalftijden. In de praktijk is waargenomen dat het bevruchtingspercentage op hete zomerdagen kan dalen van rond de 80–90% bij normale temperaturen naar slechts 50–60% bij hittestress. 

Ook na de zomer draagt de nawerking van hittestress soms bij aan aanhoudende vruchtbaarheidsproblemen in het najaar. Bovendien kan hittestress bij droge koeien funest zijn. Internationaal onderzoek toonde aan dat koeien die tijdens de droogstand veel last hebben van hitte, in hun volgende lactatie wel tot 5 liter minder melk per dag geven dan koeien die toen wel actief gekoeld werden. Zelfs hun kalveren kunnen lichter geboren worden en blijven hun hele leven iets achter in groei en productie.

Ook gevolgen voor gezondheid en klauwen 

Door de combinatiestress van hitte en voerschaarste verzwakt de weerstand van de koe. Ze wordt vatbaarder voor infecties en stofwisselingsproblemen. Haar uiergezondheid komt onder druk te staan. Tijdens warme periodes groeien omgevingsbacteriën sneller in ligboxen en is het afweersysteem van gestreste koeien minder sterk. Hierdoor zien we vaker een stijging van het celgetal in de melk en meer mastitisgevallen bij hittestress. 

Daarnaast blijven oververhitte koeien langer staan en lopen ze onrustig rond, wat kan leiden tot klauwproblemen. Al met al draagt hittestress bij aan een verminderde algehele gezondheid van de veestapel.

Kortom, een hete zomer is niet alleen onaangenaam voor de koe, maar kost een veehouder aanzienlijk in melk, vruchtbaarheid en gezondheidskosten. Geen boer zit te wachten op een zomerdip in zijn melkkoeltank of op een stapel dierenartsrekeningen in september. Gelukkig hoeft dat niet onvermijdelijk te zijn, met de juiste maatregelen helpt DeLaval de koeien koel en productief houden.

Hoe een slimme oplossing het tij kan keren

Terug naar boer Bart in zijn snikhete stal. Hij herinnert zich een advies van een collega-melkveehouder: ‘Investeer in goede stalventilatie en Cow Cooling, je gaat het verschil zien.’ Bart besluit actie te ondernemen en belt zijn DeLaval-dealer. Een paar weken later, tijdens de volgende hittegolf, ziet zijn stal er heel anders uit. 

Naar een gezond, fris klimaat

Boven de voergang en de ligboxen van melkveehouder Bart hangen nu grote, krachtige DDF-ventilatoren te draaien. Automatische sensoren hebben gemerkt dat de THI (temperatuur en luchtvochtigheid) is opgelopen, de DeLaval-stalklimaatcomputer reageert direct en prompt worden grote druppels water vanuit sproeiers bij het voerhek op de koeien neergelaten. Het zijn geen vernevelde mistwolkjes, maar echt grote waterdruppels, groot genoeg om door de vacht heen tot direct op de huid van Heidi 124 en haar stalgenoten te komen. 

De ventilatoren, strategisch onder een hoek gemonteerd, creëren een stevige, gerichte luchtstroom op koehoogte, die gericht met 3 meter per seconde door de stal blaast. Tevens is er een Cow Cooling-gebied opgesteld in de wachtruimte voor zijn VMS-melkrobots en aan het voerhek van de droge koeien. 

Terwijl Heidi 124 weer geniet van het rantsoen aan het hek, verdampt het water op haar rug door de krachtige luchtstroom. Hierdoor koelt haar huid razendsnel af, alsof ze zelf zou kunnen zweten. Binnen enkele minuten neemt haar ademhalingsfrequentie af en staat ze niet langer te hijgen; ze voelt zich zichtbaar comfortabeler. Je wilt niet de stal koelen, maar de koe! In de stal moet een gezond, fris klimaat worden gecreëerd met een lage luchtvochtigheid tussen 50 en 60%, waarbij de koe zelf tot op haar huid wordt gekoeld.

Lees in deel 2 van dit artikel wat de opbrengsten voor Bart zijn van het unieke DeLaval Cow Cooling-systeem! Klik hier voor het tweede deel.

_{*Melkveehouder Bart is een fictief persoon, maar zijn verhaal staat voor situaties die veel melkveehouders in de praktijk ervaren.}